Behovskorrigert avvik per sektor
Faktisk netto driftsutgift minus det befolkningen tilsier at sektoren burde koste (behovsindeks fra Grønt hefte × landssnitt uten Oslo). Over nullinjen = bruker mer enn behovsnivået; under = mindre.
| Sektor | Faktisk kr/innb | Behovsindeks | Forventet kr/innb | Avvik kr/innb | Avvik mill kr/år |
|---|---|---|---|---|---|
| Pleie og omsorg | 33 806 | 1,075 | 30 726 | +3080 | 33,9 |
| Grunnskole | 19 943 | 1,052 | 19 435 | +508 | 5,6 |
| Barnehage | 13 924 | 0,993 | 11 840 | +2084 | 22,9 |
| Kommunehelse | 4 758 | 1,112 | 5 788 | -1030 | -11,3 |
| Sosial | 4 285 | 0,795 | 4 296 | -11 | -0,1 |
| Barnevern | 2 852 | 0,837 | 2 730 | +122 | 1,3 |
| Administrasjon | 6 108 | 1,082 | 6 831 | -723 | -8,0 |
Kilde: SSB/KOSTRA + Grønt hefte (KDD) · regnskapsår 2025 (revidert) · netto driftsutgifter, kommunekonsern.
Finansnøkkeltall
Netto driftsresultat
-1,8 %
Anbefalt ≥ 1,75 %
Disposisjonsfond
5,2 %
Faresignal under 4 %
Netto lånegjeld
131,6 %
Landssnitt ≈ 88 %
Prosent av brutto driftsinntekter, kommunekonsern · KOSTRA 2025.
Sykefravær blant kommunens ansatte
Legemeldt sykefravær
8,0 %
over landssnittet (7,7 %)
Legemeldt fravær blant ansatte i kommuneforvaltningen (kommunen som arbeidsgiver) — ikke sykefravær blant innbyggerne. Egenmeldt fravær finnes ikke på kommunenivå, så tallet er kun legemeldt. Kilde: KS / SSB (A-ordningen) · årsgjennomsnitt 2025.
Verifisert dybdeanalyse
Verifisert 17.6.2026 · Svermanalyse + rødt lag (stikkprøve)Volda: driftsbåren distriktskommune utan finanspute — kuttet MÅ kome på utgiftssida
Volda har snudd frå ti år med vekst til strukturelt underskot: netto driftsresultat er −1,8 % og disposisjonsfondet på berre 5,2 % tærast i sanntid, utan nokon finanspute bak. Fire sektorar ligg over behov i 2025 — pleie og omsorg (+33,9 mill) og barnehage (+22,9 mill) er dei tunge driverane, med grunnskole (+5,6 mill) og barnevern (+1,3 mill) så vidt over. Begge dei store er STRUKTUR og tunge enkeltvedtak, ikkje sløsing.
Volda har ikkje eit breitt utgiftsproblem: tre av sju sektorar ligg under behov eller nær balanse, og kommunehelse (−11,3 mill) og administrasjon (−8,0 mill) er villa stramt nedstyrte. Driveren bak underskotet er finans- og overføringsbåren, ikkje skattesvikt — eigedomsskatten er alt auka frå 3 til 4 promille, medan netto lånegjeld på 131,6 %, bortfall av regionsentertilskotet (~12 mill/år) og svekt inntektssystem bind ein stor del av dei frie inntektene. Soliditeten er DRIFTSBÅREN oppspart driftsoverskot (ned frå ~144 til ~76,5 mill), ikkje eit energifond, så det negative resultatet tærer direkte og kan tømme fondet på 2–3 år. PLO-meirforbruket er driven av ressurskrevjande enkeltbrukarar (refusjon 3 829 kr/innb) og kostbar institusjonsstruktur (1,98 mill/plass ved berre 7,3 % 80+ langtid) — struktur, ikkje høg eldredekning — medan barnehage-drivaren truleg er ein desentralisert einingsstruktur, men er udokumentert (TOLKNING). Når inntektssida er uttømt, MÅ innsparinga kome på dei to meirforbrukssektorane, men forsvarlegheitsgolvet — minna om av det statlege lovbrotet i 2021 mot tenestene til utviklingshemma — set grensa for kor hardt PLO kan pressast.
Tre spørsmål kommunestyret bør stille
- Kor mykje av meirforbruket på +33,9 mill i pleie og omsorg er reelt effektiviseringspotensial i institusjons- og kapasitetsstrukturen (1,98 mill/plass, 7,3 % 80+ langtid), og kor mykje er bunde av tunge enkeltvedtak der refusjonen for ressurskrevjande fell bort om vi kuttar — utan å bryte forsvarlegheitsgolvet frå lovbrotet i 2021?
- Vil kommunestyret bestille ein dokumentasjon av barnehage-drivaren — tal på einingar, gjennomsnittleg einingsstorleik og bemanningsnorm per eining — FØR bemanningskutt og barnetak blir vedtekne, slik at innsparinga på +22,9 mill treffer struktur og ikkje grunnbemanninga til kvart barn?
- Når disposisjonsfondet (5,2 %) tærast i sanntid av eit netto driftsresultat på −1,8 % utan finanspute og kan vere tømt på 2–3 år, kva konkret bindande opptrappingsplan vedtek kommunestyret for å snu drifta til positivt resultat før fondet er uttømt?